کد خبر : 2075
تاریخ انتشار : سه‌شنبه ۲۵ مرداد ۱۴۰۱ - ۴:۰۱ - سه‌شنبه ۱۶ اوت ۲۰۲۲ - ۴:۰۱

نویسنده: دکتر زهرا احمدیان

جشنواره ی پسته دامغان فرصت یا تهدید …؟؟!!

جشنواره ی پسته دامغان فرصت یا تهدید …؟؟!!
طلاي سرخ ( زعفران ) و طلاي سبز ( پسته ) همان گنجينه ي گران بهايي است كه كوير بر مردمان سخت كوش خود عرضه كرده است.

کویر همواره مأمن گنج های شایگان بوده است ؛ دامان پر سخاوت کویر اگر چه خشک وبی حاصل است اما خاستگاه گران بها ترین دفینه هاست
طلای سرخ ( زعفران ) و طلای سبز ( پسته ) همان گنجینه ی گران بهایی است که کویر بر مردمان سخت کوش خود عرضه کرده است. اگر چه آسمان کویر نامهربان و عبوس است و تحفه ای جز ابرهای عقیم برای بیابان های تشنه ی مأیوس ندارد اما دامان بخشنده ی این مادر مهربان برای فرزندانش گاه آن چنان اندوخته ای را هدیه می دهد که جبران تمام بی حاصلی روزها و ماه ها و سال هایش می شود.

پسته محصولی استراتژیک لست از آن جهت در ماهیت اش امنیت درآمدی است لذا می تواند تأثیر چشمگیری بر درآمدهای غیر نفتی داشته باشد.
کشورهای نفت خیز که عموما اقتصادی تک بعدی بر محور نفت دارند سال هاست به این باور رسیده اند که برای توسعه یافتگی و ایجاد جهش اقتصادی در کشورشان باید از وابستگی به این طلای سیاه بکاهند و مسیرهای تازه ای برای رشد و بالندگی کشورشان بیابند ؛ امارات به سمت و سوی تقویت زیر ساخت ها و تأسیسا ت گردشگری رفته است و قطر برآن است تا از طریق ترانسفر مسافر و ترانزیت کالا راه را برای خلاصی از اقتصاد تک بعدی هموار سازد.
کشور ما سرشار از منابع طبیعی و سرمایه ی ارزشمند انسانی است اما عدم توجه به این پتانسبل ها موجب شده است که همچنان اقتصاد ما وابسته به نفت باشد و تا رسیدن به اقتصادی پویا مسیر طولانی در پیش داشته باشیم.

توجه به تولید کالاهای استراتژیک می تواند در کنار نفت در بخش صادرات ، سهم درآمدهای ملی را إفزایش بدهد و ارزآوری قابل توجهی إیجاد نماید و مسیر حرکت به سوی اقتصادی چند محوری را هموارتر نماید.
از آنجایی که پسته ی ایران و به خصوص پسته ی دامغان دارای کیفیتی متمایز از گونه های مشابه در دیگر نقاط دنیا مَی باشد ، لازم است تا با توجه جدی و صرف وقت و هزینه و انجام مطالعات کاربردی در زمینه ی تقویت و ارتقاء شاخص های کیفی تولید ، راه برای توسعه ی صادرات این محصول هموار شود و از ره آورد آن درآمدهای حاصل از بخش صادرات افزایش یابد.
برای رسیدن به این هدف باید ابتدا شرایط تولید محصول مورد توجه قرار بگیرد و برای این که پسته بتواند شاخص های صادراتی کشور را ارتقاء ببخشد باید اول توان این را داشته باشد که ابتدا در شهری که تولید شده است ارزش آفرینی کرده و ثروت و اشتغال پایدار ایجاد کند.

با نگاهی گذرا به پیشینه ی پسته در شهر دامغان متوجه می شویم که متأسفانه این محصول ارزشمند علیرغم توسعه ی کمی و کیفی در سال های اخیر ، هرگز نتوانسته آن گونه که انتظار می رود در توسعه ی اقتصاد شهری تأثیر چشمگیری داشته باشد ؛ میزان تراکنش های پولی حاصل از فروش این محصول در بازه ی زمانی سه ماهه ی برداشت تا عرضه به بازار ، بسیار قابل توجه است اما فقط عده ای محدود که عمدتاً باغداران و کاسبان محلی هستند را منتفع می کند و زمینه را برای اشتغال موقت و فصلی عده ای غیر بومی فراهم می سازد و تأثیر چندانی در اشتغال پایدار و فرایندهای درآمدی مردم ندارد ؛ علیرغم افزایش قیمت و کمیت محصول در سال های اخیر ما شاهد بیشترین میزان بیکاری و فقر در دامغان هستیم.
باید دنبال ” چرایی ” این مسئله باشیم و اگر بتوانیم پاسخی درست و کارشناسانه برای آن ببابیم شاید بتوانیم امیدوار باشیم به بهبود شرایطی که امروز شاهد آن در شهرمان هستیم.

جشنواره ی پسته که سال هاست با همت مسئولین و متولیان این حوزه برگزار می گردد هنوز نتوانسته گامی جهت پاسخ به این ” چرایی ” بردارد ؛ این جشنواره زمانی می تواند ادعا کند که موفق عمل کرده است که توانسته باشد جایگاه این محصول استراتژیک را در اشتغال ، پویایی ، سرزندگی ، توسعه یافتگی و ثروت آفرینی در شهر دامغان تبیین کند.

به راستی خروجی این جشنواره در طی این سال ها چه بوده است …؟؟؟

جشنواره هایی از این دست جدای از بُعد تبلیغاتی و رسانه ای که شاید مورد نظر عده ای خاص برای رسیدن به مقاصدی خاص باشد ، حاصلی در پی نخواهد داشت مگر آن که اساس و پایه ی آن بر مدار دانش ، آگاهی و آسیب شناسی به دور از هر گونه تحریف و تعصب باشد.

متاسفانه بخش علمی جشنواره که می تواند این مأموریت ها را دنبال کند ، ضعیف عمل کرده است ؛ این که جشنواره ای برگزار گردد با گروه موسیقی و اجرای هنرمندان (آن هم غیر بومی !!) و بعد تقدیر و تشکر از عده ای و اراائه گزارشات غیر علمی و غیر کارشناسانه … جز اتلاف وقت و هزینه ثمر دیگری نخواهد داشت.

بنده در این یادداشت به دنبال تخریب شخص یا اشخاص نیستم چرا که هیچ شناختی از متولیان و مجریان جشنواره ندارم و به عنوان یک شهروند دغدغه مند در خود احساس وظیفه می کنم مواردی را متذکر شوم باشد که شمعی بیافروزم و به قدر بضاعتمت لاشی در جهت بهبود شرایط کرده باشم تا شاید راه گشا باشد و قدمی جهت ارتقاء کیفیت جشنواره در سال جاری … امیدوارم مسئولین و متولیان جشنواره این اشارات را مشاوره ی یک همشهری بدانند و خدای نکرده موجب سوء تفاهم نگردد.

آنچه متولیان جشنواره باید به آن بپردازند آسیب شناسی حوزه تجارت پسته در دامغان است تا با پاسخ شفاف ، علمی و کاربردی به ” چرایی ” مطرح شده در این یادداشت ، بتوان قدمی در مسیر توسعه بر محور داشته های شهرمان برداریم داشته ای که بی شک می تواند ثروت آفرین باشد و إیجاد اشتغال پایدار نماید.
لذا موارد ذیل که به نظر می رسد توجه و تأمل در آن می تواند راه رسیدن به این پاسخ را هموار سازد ، ارائه می گردد:

۱- مهم ترین عامل عدم تأثیر این محصول استراتژیک در فرآیند رشد اقتصاد شهری ، خام فروشی است
با آن که دامغان قطب پسته ی کشور به خصوص به لحاظ کیفیت محصول است اما هنوز نتوانسته به سمت و سوی صنایع تبدیلی و بسته بندی پیش برود
خام فروشی محصول اگر چه برای باغداران سودی آنی به دنبال دارد اما به دو جهت موجب خسرانی قابل توجه می شود
اول آن که اشتغال بایدار به همراه ندارد
و دوم عدم ارزش افزوده ی محصول است

اگر زحمت یک ساله ی باغدار و ریسک محصول تا زمانی که قابلیت عرضه به بازار را داشته باشد و نیز هزینه ی ” داشت ” تا زمان ” برداشت ” را محاسبه کنیم ، متوجه خواهیم شد برای باغداران زحمت کش و تولید کنندگان سود چشمگیری نخواهد داشت و بخش بزرگی از عواید فروش محصول بابت هزینه ها صرف می شود و در واقع سودی که بر مبنای ارزش افزوده ی کالاست نصیب تجار و واحدهای بسته بندی می گردد؛ لازم است سرمایه گذاران این حوزه به اهمیت صنایع تبدیلی و بسته بندی که مقدمه ورود به بازارهای جهانی است، توجه کنند

۲- عدم تجاری سازی ویرند سازی محصول ،
این محصول ارزشمند یا به صورت تازه و یا خشک ( فله ) به بازار عرضه می گردد و تولید کننده گویا هیچ مسئولیتی در قبال محصولش بعد از فروش ندارد. اما خوب است بدانیم که پسته ی دامغان که عمدتا توسط تجار و بنکداران، خریداری می شود به نام پسته ی کرمان ، رفسنجان و… عرضه می گردد. در حقیقت ما دامغانی ها هم نمی توانیم پسته ی دامغان را از پسته ی شهرهای دیگر تشخیص دهیم چه رسد به مصرف کننده ای که شاید در عمرش باغ پسته را ندیده باشد …
دردناک تَر آن که در بعضی کشورها ، پسته ی دامغان با برندهای ترکی ، عربی و اروپایی عرضه می شود و بنده خود در کشور عمان شاهد چنین موردی بودم.
یکی از مواردی که باید در جشنواره ی پسته به آن توجه شود تشویق و ترغیب تولیدکنندگان وسرمایه گذاران این حوزه به سمت وسوی إیجاد یک بزند معتبر که قابلیت بین المللی داشته باشد ، است. در این حوزه از ظرفیت نخبگان می توان بهره مند شد.

۳- عدم وجود بازار متمرکز پسته در شهر؛
مرکز تجاری پسته که محل داد و ستدهای کلان باشد بسیار ضروری است اگر قرار است پسته به عنوان محصول شاخص استان معرفی گردد و اقدامات اساسی جهت ارتقا اقتصادی این محصول برداشته شود لازم است تا بنگاه های اقتصادی مرتبط با این محصول در بازاری متمرکز شوند. مهم ترین تأثیر این بازار در این است که تولیدکنندگان کوچک مَی توانند به واحدها خرید عمده و جزئی مرتبط شوند پراکندگی واحدها تجاری پسته در شهر باعث سردرگمی مشتریان ، خریداران جزئی و عمده ، تجار غیر دامغانی ، گردشگران و مسافران می گردد.
از طرفی وجود چنین مرکز تجاری مَی تواند رقابت سالم از جهت قیمت و کیفیت برای خریداران ونیز تولید کنندگان ایجاد نماید
جنبه ی دیگر ضرورت ایجاد این بازار، از منظر شهری است که در موسم برداشت پسته بازار مکاره ای به خصوص در پیاده رو های کم عرض خیابان اصلی إیجاد می شود که چهره ی ناخوشآیندی به شهر می دهد…….

۴- پسته محصولی چند وجهی است که از مغز ، پوست برگ درخت ، چوب آن و … می شود استفاده کرد
این کاربردهای متنوع مورد غفلت واقع شده است البته در جشنواره ی سال قبل چند شرکت دانش بنیان که در این زمینه تولیداتی داشتند محصولاتشان را به نمایش گذاشته بودند که به نظرم بهترین و مفیدترین و کاربردی ترین بخش جشنواره ی پارسال بود
هر کدام از این نوآوری ها اگر بر پایه ی تحقیقات بازار انجام شود و می شود در جهت جذب سرمایه گذار برای تولیداتی از این دست تلاش کرد، می توانیم دهها شغل از قِبَل آن تعریف کنیم.

و در آخر ضمن تقدیر و سپاس از متولیان و مجریان جشنواره ی پسته که قدم های أولیه را به درستی برداشتند یادآور می شوم که لازم است این جشنواره صورتاٌ و ماهیتاً تغییرات أساسی کند و مسیرش را به سوی تلاش جهت جذب سرمایه گذار به منظور إیجاد فرصت های شغلی و توسعه ی پایدار وهمه جانبه هدایت کند ،
این جشنواره اگر نتواند قدم مثبتی برای آنچه گفته شد در حوزه ی پسته بردارد ، إقبال مردمی و اعتماد عمومی را از دست خواهد داد و به جشنواره ای بدون خروجی مانند دهها جشنواره ای که در طول سال برگزار می گردد ، مبدل خواهد شد و چنین اتفاقی تهدیدی خواهد بود برای آینده ی فعالیت هایی از این دست که دیگر هرگز جایگاه و پایگاهی مردمی نخواهد داشت اما اگر در زمان باقی مانده تا برگزاری این رویداد ، عزم مجریان و برگزارکنندگان جزم گردد تا کاری از نو بِنَا کنند آن وقت جشنواره ی پسته فرصتی خواهد بود برای معرفی ظرفیت های سرمایه گذاری در این حوزه و می توان امیدوار بود که خروجی آن باری از شانه های رنجور این شهر مظلوم بردارد و مرهمی بر زخم های به جا مانده از فقر و بیکاری بر پیکر نحیف شهرمان باشد …
حکایت هم چنان باقی است …

 

منبع: دامغان نما

نویسنده: دکتر زهرا احمدیان

ارسال نظر شما
مجموع نظرات : 0 در انتظار بررسی : 0 انتشار یافته : ۰
  • نظرات ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیران سایت منتشر خواهد شد.
  • نظراتی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • نظراتی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.